Waar ben je naar op zoek?

Positieve Psychologie, deel 1: Plezier in mijn werk

Rick Geldman is gedragswetenschapper bij SAVE en beschrijft in een serie bijdragen over Positieve Psychologie. Vandaag zijn eerste bijdrage over hoe je in het complexe vakgebied van de jeugdbescherming met zo min mogelijk stress een positief leven kunt leiden. Vandaag bedenk je plezierige momenten...

door: Rick Geldman


Als gedragswetenschapper beoordeelde ik jarenlang zorgmeldingen met doorgaans zware en heftige incidenten. Toen ik ook nog een ingrijpende noodzakelijk operatie moest ondergaan, kon ik wel wat positiefs gebruiken. In de Positieve Psychologie vond ik dat. Ik leerde hoe het algehele welbevinden kan worden vergroot en hoe het specifiek kan worden toegepast bij werkstress. Positieve psychologie staat niet voor altijd vrolijk en blij zijn, wat sommigen denken. Het kan juist ook helpen als complexe en nare problemen, waar wij vrijwel dagelijks mee worden geconfronteerd, je in mineur hebben gebracht.

De komende weken beschrijf ik hoe jij de Positieve Psychologie kunt toepassen zodat je sterker zult staan in je werk en privé. Deze keer deel I:


Hoe houd ik plezier in mijn werk als mijn werk niet altijd plezierig is?
Een saveplan lezend hoor ik plots: “Priscilla is vannacht niet teruggegaan naar de groep. Timon vraagt wat wij gaan doen. Kunnen we even overleggen?” Een volgende collega loopt langs en vraagt: “Rick! Kun je mijn evaluatie lezen voor die OTS? Die moet vandaag nog de deur uit” en mompelt daarbij “gisteren eigenlijk.” Een ander roept: “Er is een nieuwe zorgmelding gekomen over Saïd. Heb je even?”

Het is zo’n dag. Iedereen wil wat van me, maar ik kan niet iedereen tegelijk tevreden stellen. Werkstress! Het ontstaat als je iets moet doen wat je niet kunt. Dan: alarm! Iedereen naar buiten! “Oh nee, een ontruimingsoefening. Niet nu. Werkstress ontstaat ook als je iets moet doen wat je niet wilt. Als we dan toch naar buiten moeten, dan haal ik meteen een lekkere koffie bij CoffeeMania. Yes!

Gelukkig kan ik dat. Als je in de spreekkamer zit met ruziënde ouders, die je niet zover kunt krijgen dat ze eindelijk eens over hun kinderen gaan praten, of als je een meisje naar een gesloten setting brengt, terwijl je dat eigenlijk niet wilt, dan moet die koffie nog even wachten en is daar weer die werkstress.

Werkstress
Werkstress. Sommige dagen zijn er vol van. Dagen worden weken, weken worden maanden. En alsmaar die stressmomenten. Vreselijk. Voortdurende inspanning kan zo eenvoudig overspanning worden. Bij langdurige overspanning dreigt een burn-out. Zover hoeft het niet te komen, als je maar zorgt voor voldoende ontspanning. Volgens Martin Seligman, de eerste grote pleitbezorger van de positieve psychologie, zijn er tenminste vijf aspecten in het leven die de mate van welbevinden en ontspanning positief beïnvloeden.

Plezierige momenten
Het eerste aspect is zorgen dat er dagelijks voldoende plezierige momenten zijn: momenten die je even doen ontspannen, waarna inspanning weer even wat minder zwaar voelt. Kleine pleziertjes die je kunnen overkomen, zoals het taartje van de jarige collega of de bos bloemen van ouders die je bedanken voor jouw betrokkenheid als gezinsvoogd. Andere van dergelijke plezierige momenten moet je zelf creëren: even een wandelingetje in de zon, een kroket tijdens de lunch of een ijsje halen met je voogdijpupil. Het is als bij lang in de regen lopen of een tijd tegen de wind in fietsen: heel even schuilen zodat je weer verder kunt. De één kan langer doorgaan dan de ander, maar voor iedereen is er een goed moment om even te schuilen.

Als het zo’n dag of week is dat het tijdens het werk onvoldoende is gelukt om plezierige momenten te creëren, dan kun je dat altijd thuis nog doen. Zorgen voor een lekkere maaltijd, of juist uit eten gaan. Lekker wegduiken in een boek of een filmpje pakken in de bioscoop. Ons werk is meestal niet fysiek uitputtend, dus een goede work-out of kickbokstraining kan ook mentale ontspanning geven.

Niet ontspannend
Echter, juist thuis gaat het wel eens fout. Want ontspanning krijg je meestal niet als dat boek zware literaire kost of een dramatische biografie betreft. Een studieboek bestuderen voor een cursus betreffende je herregistratie zal die gezochte ontspanning niet geven. Zelfs een film kan verkeerd uitpakken. Zo belandde ik eens, op nog steeds onbegrijpelijke wijze, bij de film Fishtank, waarin de nieuwe vriend van een verwaarlozende moeder haar tienerdochter seksueel misbruikt; een film bomvol jeugdzorg-ellende. Niet ontspannend. Ook als die kickbokstraining boven je eigen niveau is en je moet sparren met de beste uit de groep, dan geeft dat geen ontspanning. Dit gaat je de volgende dag op het werk geen goed doen. Kortom, de zelf gecreëerde plezierige momenten, zowel thuis als tijdens het werk, moeten wel echt ontspannend voor je zijn.

Voldoende plezierige momenten?
Voor het slapen bedenken waar je tevreden over bent kan over langere tijd je stemming en je algehele welbevinden verbeteren. Als je ’s avonds voor het slapen gaan even de tijd neemt om een paar momenten te bedenken waar je die dag tevreden over bent en het kost je moeite je dat te herinneren, moet je zeker meer tijd nemen om plezierige momenten op de dag te creëren[1]. Hiermee heb ik je meteen één van de meest gebruikte en wetenschappelijk onderzochte oefeningen van de positieve psychologie gegeven. Een volgende keer schrijf ik over een ander aspect om tot voldoende ontspanning te komen: in positieve zin het bewustzijn van tijd en ruimte verliezen. En nee, het gaat niet over blowen of LSD gebruiken…

Rick Geldman
Gedragswetenschapper SAVE

[1] Noot: als je echt veel moeite hebt plezierige momenten te bedenken en je voelt je somber, zoek dan iemand op om het er over te hebben.