Waar ben je naar op zoek?

“Nog nooit zo’n eigenwijze puber meegemaakt”

Joyce (17) verzuimt vaak van school. Ze heeft last van astma, buikpijn, is vaak moe en lusteloos, mist regelmatig lessen en komt afspraken niet na. Deze situatie is ontstaan na het overlijden van haar vader, anderhalf jaar geleden. Ondanks gesprekken op school met haar moeder en de leerplichtambtenaar lukt het niet om ervoor te zorgen dat Joyce naar school gaat. Het verzuim blijft aanhouden. Daarom heeft leerplicht een proces-verbaal opgesteld. De Raad voor de Kinderbescherming heeft de situatie onderzocht en aan de officier van justitie geadviseerd om jeugdreclassering in te zetten.

Tamme Bergsma, medewerker SAVE: “Joyce krijgt nu de kans om in een half jaar tijd te laten zien dat ze zich aan de voorwaarden kan houden. Zo niet dan kan ik een terugmelding doen bij de officier van justitie en dan moet zij alsnog naar de kantonrechter die haar kan veroordelen tot bijvoorbeeld een werkstraf of nog een keer een jeugdreclasseringsmaatregel kan opleggen, maar dan voor de duur van twee jaar.

Ik had liever een succesverhaal gedeeld. Maar in de praktijk werkt het nu eenmaal anders. Joyce bevindt zich op een kantelpunt en onlangs heeft zij voor het eerst laten blijken zelf ook last te hebben van haar eigen onvermogen. Tot dan toe belemmerde haar enorme eigenwijsheid haar om elke vorm van hulp of ondersteuning te accepteren. Nu gaf ze eindelijk aan op welke manier ze wél geholpen zou kunnen en willen worden. Het is vaak een kwestie van een lange adem.”

Wat maakt het werk voor een medewerker SAVE zo interessant? Tamme: “De leeftijdsgroep waar ik mee werk is fascinerend. Jongeren kunnen het ene moment iets ongelooflijk stoms doen en het volgende moment een briljante actie hebben. Om jongeren hierbij te mogen begeleiden zodat ze van hun fouten leren en zelf de sleutel zijn en hebben om tot een oplossing te komen, vind ik het mooiste werk dat er is!”

Onlangs heeft Joyce een officiële waarschuwing gekregen van Tamme. Ze was na vorig schooljaar niet meer welkom op haar mbo-opleiding in Utrecht en doet nu dezelfde opleiding in Amersfoort. Joyce wil graag fitness instructrice worden. Maar ook op haar nieuwe school  komt ze vaak te laat, meldt ze zich regelmatig ziek en is er sprake van verzuim. Ze vergeet afspraken met Tamme, de huisarts en school. Haar telefoonnummer en mailadres heeft ze gewijzigd zodat ze ook wekenlang niet bereikbaar was. Ondanks haar fysieke klachten blijft Joyce de 14 kilometer naar school fietsen en weigert ze met de bus te gaan of naar de huisarts te gaan om haar klachten te bespreken. Zelf zegt ze dat ze een ‘irrationele angst’ voor de huisarts en voor naalden heeft.

“Via een officiële waarschuwing heb ik de mogelijkheid om aanvullende voorwaarden te stellen om een negatieve terugmelding te voorkomen. Een van de voorwaarden is bijvoorbeeld dat ze binnen twee weken een afspraak heeft gemaakt met de huisarts. Ook verwacht ik van haar dat ze 100% aanwezig is op school en dat ziekmeldingen alleen door haar moeder worden gedaan. Dit werkt als een stok achter de deur. Ik heb echter nog nooit zo’n eigenwijze puber meegemaakt en ik heb er al heel wat voorbij zien komen”, lacht Tamme. “Het puberbrein is pas volgroeid rond de leeftijd van ongeveer 24 jaar. Maar deze dame beweert bij hoog en laag dat haar brein al volgroeid is. Haar omgeving is in staat en bereid haar hulp te bieden, maar dit wordt consequent geweigerd. De oudere zus van Joyce zou bijvoorbeeld haar kunnen helpen met op tijd opstaan, maar dit accepteert Joyce niet. Verder lijkt het erop dat het overlijden van haar vader een rol speelt bij de huidige problemen, maar volgens Joyce heeft zij het overlijden al lang verwerkt.”

Tamme begrijpt als geen ander dat het kantelpunt voor Joyce inhoudt dat zij in gaat zien dat zij zelf verantwoordelijk is voor haar problemen en dat zij degene is die daar verandering in aan kan brengen. Een opening zou kunnen zijn als ze gaat vertellen over zichzelf en ze kan kijken naar de oorzaak van haar problemen. Maar tot nu toe legt ze alles buiten zichzelf neer en zegt dat er verder niets aan de hand is behalve dan het verzuim. Een lichtpuntje is het gesprek van afgelopen dinsdag. Tamme vertelt: “Joyce gaf aan dat ik helemaal niet goed help en dat ik haar veel meer moet pushen. Ik ben heel blij met dit gesprek omdat ze zich eindelijk uitspreekt en een opening biedt. De komende weken haal ik haar desnoods uit haar bed en zet haar voor de deur af als dat is wat ze nodig heeft om op tijd op school te komen. Vanochtend fietste ik (mede op haar verzoek) met haar mee naar de huisarts, zodat ik zeker wist dat ze daar aan zou komen. Waar ze bang voor was gebeurde, ze moet bloed laten prikken. Ze heeft gezegd dat dit voor haar een ‘point of no return’ is en dat ze dat nu zelfstandig kan laten doen; ik hoef niet opnieuw met haar mee. Ook hoef ik maandag niet bij haar op de stoep te staan om haar uit bed te trekken of haar om zeven uur wakker te bellen zodat ze op tijd op school is. Wel heb ik geregeld dat ze geld krijgt om haar fiets te laten repareren, zodat dat ook geen excuus meer kan zijn.  Op deze manier kunnen we wellicht het patroon doorbreken. Daarna is het de kunst dat ze zichzelf kan motiveren om deze discipline te hebben. Het begin is er, maar het is nog heel fragiel en het is zaak nu dagelijks vinger aan de pols te houden met Joyce, school, haar moeder om zo een eventuele terugval direct te kunnen opvangen.”

Uiteindelijk streeft Tamme ernaar dat ze hulp accepteert om erachter te komen wat nou maakt dat ze zichzelf zo in de weg zit. Het doel waar Joyce naar streeft is namelijk een afgeronde mbo-opleiding en een baan als fitness instructrice. In dat plaatje past langdurig verzuim niet. Maar wat houdt haar tegen? Ze staat nu nog niet open voor een gesprek over eventuele psychische problemen. Hopelijk lukt het (moeder, school, leerplicht, huisarts en Tamme) om haar daar op termijn toch voor te motiveren, op het moment dat zij er klaar voor is.